Ocenianie kształtujące w programie Szkoła ucząca się

Informacje o materiale

Autor/-ka: Janina Stojak

Data dodania: 08.10.2021

Grupa docelowa: Nauczyciele przedmiotowi, Dyrektorzy

Artykuł

Ocenianie kształtujące w działalności Centrum Edukacji Obywatelskiej i w sztandarowym jego programie Szkoła Ucząca Się ma już 20 lat. W ciągu tych dwóch dekad nasze myślenie
o ocenianiu kształtującym ewoluowało, zmieniało się pojmowanie roli i funkcji oceniania kształtującego w kontekście programu. Przeobrażenia te wynikały z rozwoju naszej organizacji, z doświadczeń będących udziałem naszym i szkół z którymi współpracowaliśmy oraz z uważnych analiz polskich i światowych badań z dziedziny interwencji w edukacji.

Edukacyjna ciekawostka

Na początku ocenianie kształtujące pojawiło się jako światowy kierunek w rozwoju szkół, pewna  ciekawostka „z importu”. Przystosowanie myślenia o ocenianiu kształtującym do polskiej rzeczywistości i warunków spowodowało, że ocenianie kształtujące zaczęliśmy traktować w kategoriach metod pracy nauczycieli i nauczycielek. Rozumiane było jako zasób elementów wprowadzanych do pracy nauczycielskiej, dotyczących przede wszystkim odmiennego niż dotychczasowy, sposobu oceniania postępów uczniów i uczennic. Miało na celu pomaganie uczniom w uczeniu się i było ofertą głównie dla pojedynczych nauczycieli.

Filozofia oceniania pomagająca się uczyć

Dalsza ewolucja wynikająca z dojrzewania w myśleniu
o procesach nauczania i uczenia się oraz z doświadczeń szkół przyczyniła się do przekształcenia oceniania kształtującego w rodzaj filozofii oceniania pomagającego się uczyć, opartego na budowaniu relacji pomiędzy aktorami procesów szkolnych. Ta propozycja kierowana była dla całych rad pedagogicznych.

Całościowa koncepcja szkoły

Kolejne zmiany w pojmowaniu roli oceniania kształtującego doprowadziły do takiego efektu, jaki mamy w chwili obecnej, czyli postrzeganiu oceniania kształtującego jako całościowej koncepcji pracy szkoły, przenikającej całokształt szkolnych procesów. Jest rozumiane jako kultura pracy szkoły,  sposób kształtowania (planowania i realizowania) działań i pomysł na pracę nauczycieli i nauczycielek (będący obszarem szczególnej uwagi dyrektora szkoły).

Nazwa ocenianie kształtujące (z ang. formative assesment) kojarzona powszechnie ze sposobem oceniania, z oceną opisową, z brakiem ocen, oceną formatywną, czy czasami (słusznie) z informacją zwrotną obiecuje głównie rozważania
i działania dotyczące oceniania, właśnie.

Ocenianie kształtujące jako filozofia edukacyjna

W kontekście programu Szkoła Ucząca Się OK daje dużo więcej niż obiecuje nazwa, jest bowiem czymś znacząco szerszym i ambitniejszym niż tylko sposób oceniania.

Ocenianie kształtujące jest istotą programu Szkoła Ucząca Się, fundamentem, na którym budowane jest know-how całego programu.

Jednak w odróżnieniu od literalnego pojmowania „know-how” ocenianie kształtujące nie jest traktowane jako wiedza poufna. Przeciwnie, dzielenie się doświadczeniami, dobrymi praktykami i upowszechnianie takiej koncepcji pracy w szkole traktowane jest jako misja programu.

OK jest koncepcją prowadzenia i ciągłego doskonalenia procesów uczenia się i nauczania w szkole zmierzającą do tego, by ich wynikiem były wartościowe, szkolne doświadczenia uczniów i uczennic.

Filary oceniania kształtującego

Koncepcja OK opiera się na kilku filarach:

  1. Relacje pomiędzy aktorami procesów uczenia się i nauczania (nauczyciele i nauczycieli, uczennice i uczniowie, rodzice) oparte na wzajemnym szacunku, uczciwości i zaufaniu.
  2. Dialog pomiędzy partnerami (uczniami/uczennicami i nauczycielami/nauczycielkami
    w procesie uczenia i nauczania oparty na jasnych zasadach współdziałania i przejrzystej komunikacji.
  3. Akceptacja różnorodności i traktowanie jej w edukacji jako wartości.
  4. Uczenie się wzajemne od siebie dzięki rozwijaniu współpracy i eliminowaniu rywalizacji, wyścigu i konkurowania.

 

Podobne materiały

Podcast

Jak budować relację partnerską w klasie?

W podcaście Dorota Stępniak - nauczycielka z 27-letnim stażem pracy opowiada jak w praktyce budować relacje partnerskie
Zobacz
Publikacja

Relationships in a Project – Handbook and Exercises

Two publications will help with working on the group process in collaboration with students.
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

The future of the world is in your...

Jak sprawić, by ludzie zaczęli działać i uwierzyli, że chroniąc naszą planetę, mogą zmienić swoje życie ?
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Scenariusz Chłopak-dziewczyna: równy intelekt

Scenariusz ma na celu zachęcanie dziewcząt do podejmowania wyzwań w ramach nauki przedmiotów ścisłych i przyrodniczych.
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Globalne domino. Ćwiczenie

Ćwiczenie ma za zadanie przybliżyć uczniom i uczennicom sylwetki kobiet i mężczyzn działających na rzecz Celów Zrównoważonego
Zobacz
Film lub webinarium

Webinarium Na rzecz sprawiedliwszego świata

Zapraszamy do obejrzenia webinarium, podczas którego porozmawiamy o Celach Zrównoważonego Rozwoju.
Zobacz
Scenariusz lub ćwiczenie

Sprawdzone ćwiczenia na zakończenie roku szkolnego

Te ćwiczenia pomogą Ci w integracji klasy, podsumowaniu roku szkolnego, rozwijaniu kreatywności uczennic i uczniów i budowaniu
Zobacz
Publikacja

Raport z badań: Młodzież na rzecz globalnych wyzwań...

Raport bada świadomość i postawy młodzieży wobec najważniejszych globalnych wyzwań, jak klimat czy obecność uchodźców w Polsce.
Zobacz
Film lub webinarium

Trudne sytuacje w klasie, w której są uczniowie...

Uciekający przed wojną w Ukrainie młodzi ludzie najczęściej dołączają do już istniejących klas. Ich bagaż doświadczeń i
Zobacz
Film lub webinarium

Nauczyciel odporny na kryzys – o budowaniu rezyliencji

W związku z kryzysami, których obecnie doświadczamy, zapytaliśmy nauczycieli i nauczycielki o ich potrzeby.
Zobacz
Film lub webinarium

Jak rozwijać w uczniach chęć i umiejętność samodzielnego...

Umiejętność samodzielnego uczenia się to naprawdę podstawowy zasób potrzebny młodym ludziom zarówno w szkole, jak i poza
Zobacz
Film lub webinarium

Jak radzić sobie z konfliktem w klasie?

W każdej klasie zachodzi proces grupowy. Ma on swoje etapy, tak naturalne jak pory roku w przyrodzie.
Zobacz
Biblioteka materiałów

Chcesz usystematyzować swoją wiedzę z tego obszaru?

Przejdź do sekcji TEMATY