Artykuł
Udzielanie uczniom takich informacji zwrotnych, które umożliwiają im widoczny postęp.
Uczenie się jest procesem rozwojowym, którego można doświadczać przez całe życie. Dlatego warto być dobrze zorientowanym co już umiemy, a czego potrzebujemy i chcemy się nauczyć, aby osiągnąć swoje cele. Tak samo jest w szkole.
Edukacyjna informacja zwrotna
Szkolne postępy uczniów oceniane są głównie za pomocą stopni, które pokazują na skali stan wiedzy w porównaniu z wymaganiami. Nie dają jednak żadnej informacji o potrzebach edukacyjnych ucznia ani wskazówek rozwojowych, np. nie zawierają wyjaśnień dotyczących rodzaju i istoty popełnianych błędów, instrukcji dotyczących ich korekty, rekomendacji jak dalej się uczyć. Inaczej jest w przypadku edukacyjnej informacji zwrotnej, której struktura zapewnia wszystkie te elementy:
- wskazanie i docenienie tego, co w pracy ucznia wykonane jest prawidłowo,
- informację, czego brakuje w pracy lub co wykonane jest błędnie,
- konkretne wskazówki co i w jaki sposób poprawić, aby praca spełniała wyznaczone dla niej kryteria sukcesu,
- rekomendacje, jakie umiejętności i w jaki sposób dalej rozwijać.
Użyteczna informacja zwrotna
Informacja zwrotna powinna być ukierunkowana na naukę i jej efekty. Dostarczenie uczniowi wiedzy o procesie myślenia i czynności, jakich wymagało zadanie oraz o sposobach wzmocnienia nauki jest tak samo ważne jak zakomunikowanie, co w zadaniu wykonane jest poprawnie i jak zniwelować luki w wiedzy.
Przykładem komunikatu odnoszącego się do efektów może być: Namalowana przez Ciebie jabłoń ma kształt i kolory jak żywa.
Komunikatem odnoszącym się do procesu pracy nad zadaniem jest np.: Widzę, że uzyskałaś różne odcienie zieleni liści mieszając farbę niebieską z żółtą w różnych proporcjach. Wielokolorowe owoce można namalować łącząc farbę żółtą z czerwoną.
Użyteczna dla ucznia informacja zwrotna musi być poprzedzona trzema warunkami: uczeń musi informacji zwrotnej potrzebować, umieć ją przyjąć oraz mieć czas, chęć i być w stanie ją wykorzystać.
Ćwiczenia przemieszane
Dzięki wykorzystaniu strategii udzielania uczniom takich informacji, które umożliwiają im widoczny postęp można rozwijać kulturę uczenia się w klasie. Dzieje się tak za sprawą koleżeńskiej informacji zwrotnej, która jest rozwijająca i dla osoby, która udziela informacji, i dla tej, która jest jej odbiorcą. Wynika to z faktu, że przekazywanie informacji zwrotnej wymaga wnikliwej analizy pracy koleżanki lub kolegi i przełożenia wiedzy na temat ich pracy na konkretny i przyjazny komunikat.
Znaczący wpływ na uczenie się ma także samoocena uczniowska. Uczniowie mogą być autorami informacji zwrotnej do własnych prac, co jest bardzo wartościową autorefleksją. Mogą także przekazywać informację zwrotną nauczycielom o tym, co w czasie lekcji pomagało im w uczeniu się a co sprawiało trudność lub było przeszkodą.
Zapewnienie uczniom informacji zwrotnych silnie wpływa na proces uczenia się i jego efekty (Hattie 2012). Podobnie jest z zapewnieniem oceny kształtującej nauczania potrzebnej nauczycielom do modyfikacji sposobów pracy z uczniami.
Źródło: Hattie John, Visible Learning for Teachers. Maximizing Impact on Learning, 2012, Routledge, edycja polska 2015, Centrum Edukacji Obywatelskiej
