Opis materiału
Wprowadzanie zmian w obszarze edukacji jest tematem ważnym, ale i delikatnym ze względu na wagę społeczną zagadnienia, utrwalone stereotypy oraz silną presję różnych środowisk. Może obejmować działania systemowe i oddolne, realizowane w poszczególnych placówkach w różnych obszarach szkoły i dotyczące różnych jej funkcji. Każde zaproszenie do zmiany jest zawsze podróżą w nieznane, w czasie której nawet duża determinacja i najlepszy plan nie gwarantują sukcesu.
Dzisiejsze szkoły muszą radzić sobie nie z jedną zmianą od czasu do czasu, ale z ich nieustannym ciągiem. Są to zmiany inicjowane lub wymuszone z zewnątrz (np. przez system, sytuację społeczno-ekonomiczną, kryzysy np. ostatni kryzys związany z epidemią koronawirusa, zmiany w rozwoju psychologicznym dziecka, nową wiedzę o procesach uczenia się itp.), ale szkoły coraz częściej poszukują też ram dla zmian autorskich, wynikających z potrzeb konkretnej społeczności szkolnej – uczniów i uczennic, nauczycieli i nauczycielek.
W poniższej ekspertyzie koncentruję się na zmianach dotyczących podstawowego zadania szkoły, czyli nauczania i uczenia się. Jestem jednak przekonana, że wiele zmian organizacyjnych dotyczących np. funkcjonowania zespołu wychowawczego, organizacji przestrzeni w szkole, doskonalenia zawodowego nauczycieli ostatecznie prowadzi do głębokiej zmiany środowiska uczenia się wszystkich uczniów i uczennic.
W ekspertyzie odwołuję się do literatury z zakresu zarządzania zmianą, w tym edukacyjną; badań edukacyjnych wskazujących istotne kierunki zmian, jakie powinna podejmować szkoła, by zwiększać skuteczność prowadzonych w niej procesów edukacyjnych czy wychowawczych; badań dotyczących roli dyrektora w prowadzeniu zmiany oraz konkretnych doświadczeń i dobrych praktyk szkolnych w jej przeprowadzaniu. Na potrzeby tej ekspertyzy przeprowadziłam z dyrektorkami szkół publicznych osiem wywiadów, skoncentrowanych przede wszystkich na procesach zmian, jakie w tych szkołach zaszły lub zachodzą. Dzięki tym głosom, teorię dotyczącą zmiany (którą przypominam również w tej publikacji) poparły przykłady z konkretnych szkół w Polsce.
Ważnym kontekstem ekspertyzy jest 27-letnie doświadczenie CEO w doskonaleniu warsztatu pracy nauczycieli i nauczycielek, wzmacnianiu dyrektorów i dyrektorek jako liderów edukacyjnych, wprowadzaniu do szkoły ważnych tematów i strategii pracy z uczniami i uczennicami. Jako organizacja od lat przyglądamy się też szkole z szerszej perspektywy. Zastanawiamy się, w jaki sposób szkoła może zapewniać wszystkim uczniom warunki do rozwoju oraz wyposażać ich w umiejętności niezbędne do funkcjonowania w tak wieloznacznym i zmiennym świecie. Zabieramy aktywny głos w tej sprawie, prezentując wizję szkoły, o jaką nam w organizacji chodzi oraz podejmując działania wspierające w codziennej pracy polskich nauczycieli i dyrektorów oraz wzmacniające uczniów i uczennice.
Wierzę, że przez wspólną refleksję i wspólne działanie jesteśmy w stanie budować mądrą edukację.
Mam nadzieję, że poniższa ekspertyza będzie zaproszeniem i inspiracją do podejmowania zmian na rzecz dobrej szkoły. Zapraszam do lektury, dyskusji i współpracy. Ekspertyza powstała w ramach programu „Szkoła dla innowatora”.
