Fundamenty OK

Ocenianie kształtujące w swej istocie, to otwarta i uczciwa relacja pomiędzy podmiotami procesu uczenia się zachodzącego w szkole. Sednem tej relacji jest umowa pomiędzy stronami tego procesu: uczennice i uczniowie, rodzice oraz nauczycielki i nauczyciele.
Dzięki takiej relacji i poczuciu bezpieczeństwa, który z niej wynika, w szkole może mieć miejsce dogłębne uczenie się.

Trzeba zadbać, aby informacja zwrotna była użyteczna. Powinna być przekazywana na bieżąco, konkretna i zawierać sugestie jak można poprawić wykonane zadanie.

Informacja zwrotna nawiązuje do znanych uczniowi: celów uczenia się i kryteriów sukcesu. Dzięki takiej informacji zwrotnej proces uczenia się staje się dla ucznia zrozumiały i przejrzysty. Uczennice i uczniowie zdobywają wiedzę, jak się uczyć. Nauczycielki i nauczyciele wyposażają uczących się w narzędzia, techniki i strategie, które będą im przydatne podczas samodzielnej nauki. Informacja zwrotna jest użyteczna także w drugim kierunku, tzn. wówczas, kiedy przekazywana jest nauczycielkom i nauczycielom od uczących się. Dzięki takiej informacji zwrotnej uczący zyskują świadomość, w którym miejscu przebiegu uczenia się są uczennice i uczniowie oraz w jaki sposób należy projektować kolejne lekcje.

Określanie celów uczenia się, a następnie obserwowanie postępów uczniów i uczennic w ich osiąganiu czyni proces uczenia się przejrzystym. Uczennice i uczniowie nie muszą zgadywać, co muszą zrobić, aby osiągnąć sukces. Uczą się samodzielnie śledzić swój rozwój i przez to stają się bardziej pewni siebie.

Dostrzeganie przyrostu wiedzy i umiejętności uczniów i uczennic oraz postępu w osiąganiu ustalonych, konkretnych celów uczenia się znacznie lepiej służy efektom uczenia się niż porównywanie między sobą postępów dokonywanych przez poszczególne uczennice lub poszczególnych uczniów.

Stosowanie oceny kształtującej jest możliwe w atmosferze klasy szkolnej, w której uczennice i uczniowie czują się bezpiecznie, nie boją się popełniać błędów. Potencjalna możliwość popełnienia błędu nie powoduje rezygnacji z wyzwań, z podejmowania zadań, które są nowe i trudne. W takiej atmosferze uczennice i uczniowie koncentrują się na jak najlepszym wykonaniu zadania, a nie na rywalizacji z innymi.

Uczennice i uczniowie, które/którzy potrafią kontrolować własny proces uczenia się, osiągają w szkole lepsze wyniki. 

Stosowanie oceniania kształtującego umożliwia im podjęcie odpowiedzialności za własny proces uczenia się i wypracowanie indywidualnych strategii uczenia się. Prowadzi do tego wyposażenie uczennic i uczniów w umiejętność analizy i oceny własnej pracy. Dzięki ocenianiu kształtującemu mogą posiąść umiejętność uczenia się, a nie tylko czegoś się nauczyć!

Dostrzeganie przyrostu wiedzy i umiejętności uczniów i uczennic oraz postępu w osiąganiu ustalonych, konkretnych celów uczenia się znacznie lepiej służy efektom uczenia się niż porównywanie między sobą postępów dokonywanych przez poszczególne uczennice lub poszczególnych uczniów.

Oznacza to zwiększenie zaufania uczących się do własnych możliwości i umiejętności,  czyli ich wiarę w to, że mogą się nauczyć. 

Dostrzeganie przyrostu wiedzy i progresu własnych umiejętności powoduje satysfakcję uczących się i efekt “uskrzydlania” – rodzi motywację do dalszego uczenia się. To sytuacja wewnętrznego wzmocnienia. Motywację uczących się można zwiększać także poprzez motywującą informację zwrotną.

Proces uczenia się jest procesem społecznym, a ludzie najlepiej uczą się w grupie. Dlatego ów proces należy organizować w taki sposób, aby uczennice i uczniowie pracowały/pracowali w parach lub w zespołach. Dzięki pracy grupowej osoby kształcące się uczą się od siebie nawzajem, a przede wszystkim uczą się współpracy, tak potrzebnej w dorosłym życiu.

Z naszych doświadczeń wynika, że ocenianie kształtujące nie jest wyłącznie sposobem przekazywania uczniowi informacji np. o jego pracy klasowej. Jest to raczej zespół działań pozwalających przenieść odpowiedzialność za proces uczenia się na ucznia i stworzenie mu warunków, które umożliwiają podjęcie tej odpowiedzialności.