Przewodzenie zmianie

Zaproszenie do zmiany jest podróżą w nieznane, w czasie której nawet duża determinacja i najlepszy plan nie gwarantują sukcesu 

Michael Fullan

Czym jest zmiana edukacyjna?

Zmiana edukacyjna może odnosić się do efektu (zmiana rozumiana jako dojście do czegoś, np. powołanie nowego dyrektora, wprowadzenie nowego regulaminu, wprowadzenie jakichś metod pracy czy form doskonalenia zawodowego) lub do samego procesu zmieniania, czyli dochodzenia do czegoś (np. zmiana kultury pracy szkoły). 

W każdym procesie zmiany edukacyjnej kluczową osobą jest dyrektor. Istotne jest rozwijanie jego kompetencji w zakresie przywództwa edukacyjnego, rozumianego jako przyjęcie aktywnej roli w budowaniu kultury nauczania i współpracy nauczycieli nastawionych na wartościowe uczenie się uczniów.

Co wzmacnia gotowość zespołów szkolnych do zmiany?

Od początku warto zapewniać wszystkim pracownikom i współpracownikom odpowiednie wsparcie (od dobrego przepływu informacji aż po szkolenia wzmacniające kompetencje). Odpowiednia pomoc oraz tworzenie przestrzeni i okazji do uczenia się we współpracy pozwoli wszystkim przejść do końca procesu zmian i wpłynie w większym stopniu na jej trwałość i skuteczność.

Od początku jako dyrektorka i nauczycielka w zmianie uczestniczyłam i nadal to robię. Dla moich nauczycieli byłam i jestem wiarygodna, bo zapraszam do tego, w czym sama uczestniczę, przede wszystkim nauczycieli, nawet jeżeli pracuję „ przy tablicy” w bardzo okrojonym wymiarze godzin. Wiele aspektów zmiany [którą proponuję nauczycielom] mogę rozwijać również z perspektywy dyrektora, współpracując z radą pedagogiczną, sprawując nadzór pedagogiczny.

Małgorzata Sulewska
Szkoła Podstawowa w Skalmierzycach

W przeprowadzaniu zmiany ważna jest:

Standardy działania dyrektorów szkół jako liderów zmian wg Kettlera

Do realnych zmian w szkole dochodzi tylko wtedy, gdy wszyscy chcą je wprowadzić (są zmotywowani) i wiedzą, jak to zrobić (mają niezbędne kompetencje). Dyrektor może mieć realny wpływ na tę motywację, jeśli:

  • zwiększy poczucie odpowiedzialności tych, którzy mają zmianę wprowadzać,
  • stworzy zespół złożony z osób kompetentnych i zmotywowanych do wprowadzania zmian, którego zadaniem może być np. rekomendowanie rozwiązań,
  • przedstawi zrozumiałą i atrakcyjną wizję tego, co się stanie, gdy zmiana zostanie wprowadzona,
  • szuka dla swojej zmiany sojuszników w różnych środowiskach,
  • skupia się na działaniu, nie omawianiu trudności i wątpliwości,
  • wskazuje cele pośrednie i pokazywać je, gdy zostaną zrealizowane,
  • nie koncentruje się na porażkach i trudnościach,
  • nie pozwala na przerwanie procesu zmian, gdy pojawią się trudności,
  • zakorzenia zmianę nagradzając, pokazując korzyści, promując dobrą praktykę, itp.
  • zapewnia uczniowi i każdej uczennicy  optymalne warunki do uczenia się i rozwoju.

Jak zarządzać zmianą?

W zarządzaniu zmianą ważne jest przygotowanie procesu. Powinno ono objąć:

  • rozpoznanie i zdefiniowanie konkretnej przyczyny wskazującej na potrzebę zmian, czyli co chcemy zmienić,
  •  sprecyzowanie punktu końcowego, czyli kiedy i dokąd chcemy dotrzeć, 
  • zaplanowanie zmiany, z uwzględnieniem wszystkim faz reakcji współpracowników, 
  • zaplanowanie odpowiedniego wsparcia, 
  • wdrożenie zmian, ze wstępnym zdefiniowaniem ról i zadań członków zespołu, 
  • zapewnienie warunków dla trwałości zmiany.

Ważne jest też wzięcie pod uwagę, ile czasu i energii nasi współpracownicy muszą poświęcić, aby odzwyczaić się od znanych im wzorców zachowań. Dlatego, jeśli planujemy przeprowadzić jakąś zmianę od początku warto zadbać o dobrą komunikacją oraz zapewnienie pracownikom i współpracownikom odpowiedniego wsparcia

Zmiana edukacyjna w szkole

Jakiej zmiany potrzebuje szkoła?

Jako CEO zaprezentowaliśmy w 2021 roku  tezy dotyczące koniecznych zmian w edukacji, które sprawią, że szkoła będzie dobrze służyć wszystkim młodym ludziom w przyszłości. Część z nich dotyczy systemu, ale część związana jest ze zmianą kultury pracy szkoły i codziennej praktyki dydaktycznej nauczycieli.

Polecane materiały

artykuł
Artykuł

Jak tworzyć szkołę, która pomaga się uczyć?

W ekspertyzie przygotowanej dla programu “Szkoła dla innowatora” koncentrujemy się na wprowadzaniu zmian w obszarze nauczania i uczenia.

artykuł
Artykuł

Zmianę w szkole zaczynamy od czegoś małego

Sprawdź, od jakich małych zmian dotyczących uczenia się uczniów absolwenci Studiów Podyplomowych Liderów Oświaty rozpoczęli proces zmieniania kultury pracy całej szkoły.